Leczenie chorób barku – od rehabilitacji po artroskopię

Ortopedia

Zespół bolesnego barku – zasady leczenia

Leczenie zespołu bolesnego barku to złożony, wieloetapowy proces. Prowadzony umiejętnie i konsekwentnie przynosi jednak dobre efekty. Kluczowe jest dostosowanie metod terapii do aktualnego stadium choroby.

Etap pierwszy – leczenie farmakologiczne

Na początku choroby stosuje się doustne i miejscowe leki przeciwzapalne, w tym maści i żele o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i rozgrzewającym. Gdy ból i proces zapalny nasilają się, ogranicza się obciążanie stawu i jego ruchomość – niekiedy z pomocą temblaka. W fazie ostrej możliwe jest podanie leków bezpośrednio do stawu lub okolicy podbarkowej w postaci blokad zawierających środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. W uzasadnionych przypadkach do blokady dodaje się sterydy hamujące stan zapalny.

Etap drugi – fizykoterapia

Bark jest stawem opartym na precyzyjnym balansie mięśniowym, dlatego fizykoterapia i rehabilitacja odgrywają tu wyjątkową rolę. Stosuje się m.in.:

• jonoforezę – wprowadzanie leków przez skórę za pomocą pola elektrycznego; zalecana seria 10–15 zabiegów;
• elektroterapię – prądy interferencyjne lub diadynamiczne działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie; można stosować równocześnie z jonoforezą;
• ultradźwięki – zmniejszają napięcie mięśni, rozszerzają naczynia krwionośne i przyspieszają wchłanianie tkankowe; zalecana seria 10 zabiegów;
• laser – przyspiesza procesy odżywiania i regeneracji komórek oraz pobudza miejscowe krążenie krwi;
• krioterapię – oziębianie działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie, sprawdza się w połączeniu z ćwiczeniami uruchamiającymi staw;
• masaż – uruchamia różne warstwy tkankowe i ścięgna, zmniejsza miejscowe przekrwienie, zwiększa metabolizm i uruchamia staw.

Etap trzeci – kinezyterapia

Po przygotowaniu fizykoterapeutycznym najważniejszym elementem terapii jest kinezyterapia – oddziaływanie ruchem. Jej celem jest odbudowa zakresu ruchomości, równowagi mięśniowej, siły i funkcji kończyny górnej, a także zabezpieczenie stawu barkowego przed przyszłymi przeciążeniami i urazami.

Leczenie operacyjne barku

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów lub gdy uwarunkowania anatomiczne albo charakter uszkodzeń uniemożliwiają samoistne wyleczenie, należy rozważyć zabieg chirurgiczny. Znakomitą większość schorzeń barku leczymy artroskopowo – jest to metoda małoinwazyjna, zapewniająca szybszy powrót do sprawności i mniejszy uraz tkanek w porównaniu z operacją otwartą.

Profilaktyka – jak chronić staw barkowy?

Aby zmniejszyć ryzyko nawrotu dolegliwości lub ich wystąpienia, warto pamiętać o kilku zasadach:

• nie należy leżeć na chorym barku ani spać z ramieniem schowanym pod głową;
• należy unikać obciążania barku podczas prac wymagających wysokiego uniesienia kończyn górnych;
• podczas snu warto korzystać z odpowiednio dobranych poduszek lub wałków, wypełniając przestrzeń między potylicą a barkiem, aby odciążyć kręgosłup szyjny.

Bark zamrożony – odrębny problem wymagający długiego leczenia

Bark zamrożony (adhesive capsulitis) to schorzenie, w którym torebka stawowa ulega zapaleniu i przykurczowi, prowadząc do stopniowej utraty ruchomości. Celem leczenia jest zatrzymanie postępu choroby, zlikwidowanie bólu i przywrócenie zakresu ruchu. Leczenie może trwać kilka miesięcy i musi być nadzorowane przez lekarza ortopedę. Zaniedbane lub źle prowadzone może prowadzić do utrwalonego bólu i trwałego upośledzenia funkcji barku.

Do samoistnego wyleczenia dochodzi stosunkowo często, jednak proces ten może trwać nawet 2–3 lata. W przebiegu choroby wyróżnia się trzy fazy, a leczenie musi być dostosowane do każdej z nich:

• Faza narastającego bólu i sztywnienia – silny ból i szybko postępujące ograniczenie ruchomości. Stosuje się leki przeciwbólowe i zabiegi przeciwzapalne.
• Faza zamrożenia (sztywności) – ból może zelżeć, lecz ograniczenie ruchomości pozostaje. Podaje się preparaty sterydowe dostawowo i stosuje rozważną, nieagresywną rehabilitację, stopniowo pogłębiając zakres ruchu. Próba gwałtownego wymuszania ruchu może prowadzić do złamania kości ramiennej lub rozerwania tkanek.
• Faza rozmrażania – stopniowe, samoistne powracanie ruchomości, wspomagane intensywniejszą rehabilitacją.