Leczenie łokcia tenisisty – metody zachowawcze i operacyjne

Ortopedia

Czym jest łokieć tenisisty?

Łokieć tenisisty (epikondyloza boczna) to schorzenie polegające na przewlekłym przeciążeniu przyczepu mięśni prostowników nadgarstka do bocznego nadkłykcia kości ramiennej. Wbrew nazwie dotyka nie tylko tenisistów – przyczyną są najczęściej powtarzalne ruchy chwytania, skręcania i prostowania nadgarstka wykonywane w pracy lub życiu codziennym.

Leczenie zachowawcze – podstawa terapii

Leczenie trwa od 6 do 12 tygodni w zależności od czasu trwania dolegliwości. Jego celem jest zmniejszenie bólu, usprawnienie funkcji kończyny oraz zwiększenie siły mięśniowej.

Postępowanie doraźne i farmakologiczne

Pierwszym krokiem są okłady z lodu oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Łagodzą one ból, jednak nie leczą przyczyny schorzenia. Uzupełnieniem jest ostrzyknięcie wielopunktowe z barbotażem (wielokrotne okłucie) sterydowe przyczepu – 0,5–1 ml w kilku miejscach. Ortopedzi zalecają także czasowe unieruchomienie stawu w celu jego odciążenia.

Fizjoterapia i zaopatrzenie ortopedyczne

Stosuje się zabiegi fizykoterapeutyczne:

• ultradźwięki – zmniejszają stan zapalny i napięcie mięśniowe;
• jonoforezę – wprowadzanie leków przeciwzapalnych przez skórę;
• masaż poprzeczny przyczepu ścięgnistego.

Stosuje się również specjalne opaski uciskowe odciążające przyczep – warunkiem skuteczności jest ich prawidłowe założenie.

Nowoczesne metody zachowawcze

Współczesna ortopedia dysponuje skutecznymi metodami stymulującymi regenerację uszkodzonego ścięgna:

• ESWT – terapia falą uderzeniową (metoda stosowana m.in. w przezskórnym kruszeniu kamieni nerkowych);
• iniekcje z czynników wzrostowych – preparaty bogatopłytkowe (Recover System – Biomet, APC – Arthrex);
• koblacja – metoda Topaz (Artrocare) – małoinwazyjna technika z użyciem elektrody generującej energię fali radiowej, stymulująca przebudowę tkanek.

Metody te są skuteczne w większości przypadków. Około 10% pacjentów wymaga jednak bardziej rozległego leczenia operacyjnego.

Leczenie operacyjne łokcia tenisisty

Jeśli leczenie zachowawcze okaże się niewystarczające, możliwe są dwa podejścia chirurgiczne:

• Zabieg artroskopowy – usunięcie tkanek zapalnych od strony stawu, a następnie stymulacja gojenia prostowników; metoda małoinwazyjna z krótszym czasem rekonwalescencji;
• Zabieg otwarty – mini-inwazyjny – usunięcie tkanek zapalnych, stymulacja gojenia kości ramiennej oraz przemieszczenie dalsze (odciążające) przyczepu prostownika krótkiego z użyciem kotwic.

Trójfazowy program rehabilitacji

Powrót do pełnej sprawności wymaga ustrukturyzowanej rehabilitacji. Wyróżnia się trzy fazy:

Faza I – ostra

Cele: odtworzenie bezbólowego zakresu ruchów, powstrzymanie zaniku mięśni, redukcja bólu i stanu zapalnego. Stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) przez 3–4 dni, ćwiczenia izometryczne, mobilizacje stawu ramiennego i łopatkowo-piersiowego, ćwiczenia wahadłowe oraz stopniową ochronę stawu. Faza kończy się, gdy pacjent osiągnie: brak obrzęku, ból na poziomie II stopnia, ok. 75% siły mięśniowej i prawidłową kontrolę łopatki.

Faza II – odtworzenia

Cele: odzyskanie siły mięśni kończyny górnej, poprawa kontroli nerwowo-mięśniowej, normalizacja kinematyki stawu barkowego, poprawa czynnobiernego zakresu ruchów. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia w zamkniętym i otwartym łańcuchu kinetycznym, ćwiczenia koncentryczne i ekscentryczne dla łokcia, trening aerobowy i anaerobowy.

Faza III – wzmocnienia

Celem jest przygotowanie pacjenta do powrotu do pełnej aktywności sportowej lub zawodowej przy zminimalizowaniu ryzyka ponownego urazu. Stosuje się zaawansowane ćwiczenia siłowe, koordynacyjne i specyficzne dla danej dyscypliny sportowej lub aktywności zawodowej.

Kluczowa rola cierpliwości

Jedno jest pewne: leczenie łokcia tenisisty wymaga dużo precyzji ze strony lekarza i terapeuty oraz konsekwencji i cierpliwości ze strony pacjenta. Zbyt szybki powrót do aktywności grozi nawrotem dolegliwości i przedłużeniem całego procesu leczenia.