Problem z prostowaniem kolana – przyczyny i leczenie

Ortopedia

Przyczyny braku pełnego wyprostu kolana

Przykurcz zgięciowy stawu kolanowego to ograniczenie pełnego wyprostu w stawie kolanowym. Pacjenci opisują to schorzenie na wiele sposobów: „moje kolano jest sztywne", „nie mogę wyprostować kolana", „mam opór przy prostowaniu", „mam ból i sztywność kolana", „moja noga wydaje się krótsza" – i właśnie tak to odczuwają.

Brak wyprostu po zabiegu to jedno z poważnych powikłań, które może wystąpić po:

• artroskopii stawu kolanowego;
• rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego (ACL) i innych więzadeł;
• urazach i złamaniach okolicy kolana.

Niekiedy pooperacyjny brak wyprostu wiąże się z nadmierną reakcją gojenia stawu – tzw. artrofibrozą. Uczucie sztywności i niepełny wyprost mogą pojawiać się również po zbyt długim unieruchomieniu, nieprawidłowo prowadzonej rehabilitacji lub jako skutek postępującej choroby stawu kolanowego – niezależnie od jej przyczyny.

Staw kolanowy niejako „sam się leczy", ustawiając kolano w pozycji wymagającej najmniej bolesnego ruchu podczas chodzenia. Dlatego niepełny wyprost może być też wynikiem zniszczenia chrząstki lub zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych. Choć jest to swoisty mechanizm obronny organizmu, jeżeli kolano nie prostuje się na stałe, nieodwracalne procesy destrukcji przebiegają bardzo szybko.

Każda sztywność kolana i ograniczenie jego ruchomości prowadzą do przeciążenia i przyspieszonego niszczenia sąsiednich stawów – biodrowego, skokowego oraz kręgosłupa lędźwiowego – zarówno po stronie chorej, jak i po stronie zdrowej.

Początkowo odczuwalna sztywność i trudność z szybkim chodem stopniowo się nasilają. Z upływem czasu kolano przestaje prostować się w coraz większym stopniu, przykurcz utrwala się, a towarzyszą mu wysięk i ból.

Leczenie

Kolano, które się nie prostuje – niezależnie od przyczyny – niszczy się nieodwracalnie w krótkim czasie. Może okazać się, że jedynym rozwiązaniem stanie się endoprotezoplastyka częściowa lub całkowita. Dlatego tak ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie braku wyprostu.

Jak to sprawdzić? Wystarczy podłożyć coś równo pod obie pięty i porównać, czy oba stawy prostują się jednakowo.

W przypadku gdy sztywność jest krótkotrwała i „miękka", należy podjąć rehabilitację i pogłębioną diagnostykę wykluczającą niewielkie zmiany chorobowe – zawsze pod okiem ortopedy i fizjoterapeuty. Przykurczu nie wolno bagatelizować: jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, należy rozważyć interwencję operacyjną. Sztywność po zabiegu, przykurcz pourazowy lub utrzymujące się ograniczenie ruchomości wymagają leczenia chirurgicznego – najczęściej z zastosowaniem artroskopii kolana i endoskopii dołu podkolanowego.

Kompleksowa operacja metodą opracowaną w Artromedical

Dr Konrad Malinowski stosuje z powodzeniem od kilku lat kompleksową operację opartą na własnej technice endoskopii tylnej części stawu – pełną trzyczęściową kapsulotomię tylną okolicy podkolanowej, polegającą na uwolnieniu wszystkich przykurczonych tkanek pod kolanem.

Ze względu na bliskie sąsiedztwo tętnicy, żyły i nerwu podkolanowego (w odległości zaledwie ok. 3 mm) procedura ta nie jest wykonywana w innych ośrodkach. Sporadyczne operacje otwarte nie przynoszą oczekiwanego efektu ze względu na rozległe blizny pooperacyjne i ryzyko wtórnego przykurczu.

Metoda endoskopowa wymaga jedynie 4, czasem 5 kilkumilimetrowych otworków i pozwala wyleczyć niemal każdy przykurcz zgięciowy kolana. Rekord obserwowany przez zespół Artromedical to przykurcz utrzymujący się przez ponad 12 lat. Wśród pacjentów są zarówno osoby po artroskopii, rekonstrukcjach więzadeł i urazach, jak i chorzy ze zwyrodnieniowo zniszczonymi kolanami.