Bark – schorzenia i urazy

Ortopedia

Dlaczego bark tak często boli?

Ból barku to jeden z najczęstszych powodów, dla których pacjenci zgłaszają się do ortopedy. Dolegliwości barkowe potrafią skutecznie utrudnić normalne funkcjonowanie – uniemożliwiają nawet najprostsze czynności dnia codziennego, takie jak ubieranie się czy sięganie po przedmioty na półce.

Bark zbudowany jest z kilku ściśle współpracujących elementów:

• stawu mostkowo-obojczykowego,
• stawu barkowo-obojczykowego,
• stawu łopatkowo-ramiennego,
• przestrzeni podbarkowej,
• przestrzeni łopatkowo-żebrowej.

Wystarczy, że nieprawidłowo funkcjonuje tylko jeden z tych elementów, a cały bark zaczyna szwankować.

Najczęstsze patologie barku

• konflikt podbarkowy,
• uszkodzenia stożka rotatorów,
• niestabilność stawu łopatkowo-ramiennego,
• uszkodzenia ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia,
• bark zamrożony (capsulitis adhesiva),
• zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego,
• zmiany zwyrodnieniowe stawu łopatkowo-ramiennego,
• łopatka strzelająca.

Przyczyny dolegliwości barkowych

Przyczyn bólu barku jest wiele. Należą do nich:

• upadki, urazy i przeciążenia sportowe – zarówno w sporcie wyczynowym, jak i amatorskim,
• nagłe dźwignięcie ciężkiego przedmiotu,
• długotrwały bezruch,
• nieprawidłowa postawa ciała i siedzący tryb życia osłabiające mięśnie obręczy barkowej,
• osłabienie odporności wywołane silnym stresem,
• stany zapalne, przeziębienie lub wychłodzenie organizmu,
• niedoleczone infekcje.

Na bóle barku narażeni są również kierowcy trzymający rękę przy otwartym oknie podczas jazdy, osoby siedzące w przeciągach lub w pobliżu okna, a także ci, którzy często i gwałtownie zmieniają temperaturę otoczenia.

Zespół bolesnego barku

Zespół bolesnego barku przebiega w trzech stadiach:

• Stadium I – zapalenie kaletki maziowej; ból pojawia się po przeciążeniu barku.
• Stadium II – zapalenie torebki stawowej i ścięgien.
• Stadium III – uszkodzenie stożka rotatorów i ścięgna głowy mięśnia dwugłowego ramienia. Pacjent odczuwa ciągły ból, który uniemożliwia sen, uniesienie ręki i ruch rotacyjny.

Główną przyczyną bólu jest zapalenie ścięgien, choć znaczną rolę odgrywa również zapalenie stawów i kaletek oraz urazy mechaniczne. Chory nie może lub jest wyraźnie ograniczony w wykonywaniu ruchów zarówno czynnych, jak i biernych, a siła kończyny jest znacznie zmniejszona.

Podobne dolegliwości mogą dawać zwyrodnienie odcinka szyjnego kręgosłupa oraz – rzadziej – choroby serca. Dokładne różnicowanie jest zatem niezbędne. Podstawą diagnozy są: wywiad lekarski, badanie fizykalne barku, zdjęcia RTG kręgosłupa szyjnego i chorego barku, a w razie potrzeby badanie USG i rezonans magnetyczny (MRI).

Bark zamrożony (capsulitis adhesiva)

Bark zamrożony – po łacinie Capsulitis adhesiva articulationis humero-scapularis – to choroba polegająca na obkurczeniu torebki stawowej stawu ramienno-łopatkowego. Torebka ulega znacznemu pogrubieniu, co zmniejsza objętość stawu i prowadzi do poważnego – niekiedy niemal całkowitego – ograniczenia jego ruchomości. Nazwa „zamrożony" nie ma nic wspólnego z leczeniem zimnem ani przebywaniem w niskich temperaturach – opisuje jedynie charakterystyczne „zamarznięcie" ruchu w stawie.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna schorzenia nie została jak dotąd w pełni wyjaśniona. Zachorować może każdy, jednak największe ryzyko dotyczy:

• kobiet w wieku 40–60 lat,
• młodych osób intensywnie uprawiających sport,
• pacjentów po drobnych urazach barku lub po zapaleniu ścięgna i kaletki.

Czynnikami sprzyjającymi są: cukrzyca, choroby naczyń obwodowych, słaba kondycja fizyczna oraz siedzący tryb życia. Warto wiedzieć, że bark zamrożony może być wywołany nie tylko urazem fizycznym – niekiedy jego przyczyną są silne przeżycia psychiczne. Nie należy lekceważyć nawet niewielkich urazów barku ani zaniedbywać zaleconego przez lekarza leczenia.

Diagnostyka i leczenie

Diagnostyka schorzeń barku opiera się na wywiadzie klinicznym, badaniu ortopedycznym oraz obrazowaniu – RTG, USG i MRI. Leczenie dobiera się indywidualnie: od fizjoterapii i iniekcji dostawowych, przez hydrodystensję torebki stawowej, aż po artroskopowe uwolnienie torebki w przypadkach opornych na leczenie zachowawcze.